Niekiedy zdarza się, że działka przeznaczona na inwestycję budowlaną znajduje się po ochroną konserwatora zabytków lub istnieje podejrzenie występowania na niej przedmiotów zabytkowych. Konieczne jest wówczas nakazanie przeprowadzenia prac archeologicznych. Alternatywne rozwiązanie to nadzór, polegający na stałej obecności archeologa na każdym etapie prowadzonych robót. Z ofertą profesjonalny nadzór można zapoznać się na https://archeologia-olsztyn.pl.
Prace archeologiczne muszą zostać przeprowadzone na danym terenie przede wszystkim wtedy, gdy podczas typowych prac budowlanych zostaną odkryte wartościowe obiekty i relikty pochodzące z dawnych epok. W tym konkretnym przypadku na miejscu musi pojawić się profesjonalny archeolog, co nakazuje bezpośrednio ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Obecność wspomnianego fachowca może ponadto wynikać z podjętej decyzji o warunkach zabudowy albo szczegółowych zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (nakaz wydaje wówczas gmina)
